Od zerówki każdego pierwszego września odprowadzałam wnuka na apel. W tym roku synowa napisała, że jest już duży i się wstydzi.
Wieczorem na Facebooku szkoły zobaczyłam zdjęcie z apelu: wnuk trzyma za rękę swoją drugą babcię.
Powiększyłam zdjęcie dwoma palcami tak mocno, że z całej czwartej klasy został tylko granatowy sweterek i dwie złączone dłonie. Mała ręka Kuby w ręce z długimi, wiśniowymi paznokciami. Ja takich nigdy nie miałam. Przez czterdzieści lat w zakładzie fryzjerskim nauczyłam się jednego - krótko i bez lakieru, bo i tak zejdzie przy farbowaniu.
Te paznokcie znałam z niedzielnych obiadów. Należały do Celiny, mamy mojej synowej.
Pod zdjęciem szkoła napisała: "Witamy w nowym roku szkolnym!". Czterdzieści dwa polubienia. Jedno od Iwony.
Odprowadzałam Kubę od samego początku, od zerówki w tej samej szkole na Zaodrzu, dwa bloki od mojego. Tomek zaczyna zmianę w zakładzie o szóstej, Iwona otwiera aptekę o siódmej trzydzieści, więc kto miał iść, jak nie babcia na emeryturze?
Pierwszego września zawsze prasowałam mu koszulę dzień wcześniej, chociaż Iwona mówiła, że sama wyprasuje. W zerówce płakał przy furtce i nie chciał puścić mojej spódnicy. W drugiej klasie niósł gerberę dla pani i pilnował, żeby się nie złamała. W trzeciej powiedział: "Babciu, tylko nie całuj mnie przy chłopakach". Nie całowałam. Stałam z boku, jak trzeba.
Mam w albumie cztery zdjęcia z tych apeli. Na każdym on i ja.
Trzydziestego pierwszego sierpnia wieczorem przyszedł SMS:
"Mamo, jutro nie musisz przychodzić. Kuba jest już duży i trochę się wstydzi, że babcia go prowadzi. Nie gniewaj się :)"
Posiedziałam z telefonem w ręku dobre pół godziny. Potem odpisałam: "Rozumiem. Niech mu się dobrze zacznie". Dziesięć lat, myślałam. Chłopaki w tym wieku tak mają. Tomek w czwartej klasie kazał mi czekać za rogiem, żeby koledzy nie widzieli. Wszystko się zgadzało.
Rano i tak stanęłam przy oknie o wpół do ósmej. Z mojego okna szkoły nie widać, tylko kawałek ulicy. Patrzyłam na ten kawałek, aż wystygła mi herbata.
A wieczorem to zdjęcie.
Celinę lubiłam, naprawdę. Przez dwadzieścia cztery lata była opiekunką w Niemczech, pod Monachium, przyjeżdżała na święta z kartonami czekolad i opowieściami o swoich podopiecznych. W czerwcu wróciła na dobre. Na niedzielnym obiedzie powiedziała mi: "Lucynka, ty to masz szczęście, że go widziałaś, jak rósł. Ja to wszystko przegapiłam". Pokiwałam głową. Było mi jej żal.
Tamtego wieczoru nie zadzwoniłam do nikogo. Napisałam do Tomka "Dlaczego mi nie powiedzieliście" i skasowałam. Napisałam jeszcze raz i znowu skasowałam. W mojej głowie wszystko dało się jakoś wytłumaczyć. Może Celina przyszła sama z siebie. Może Kuba wstydził się tylko mnie.
I to było najgorsze.
W czwartek odebrałam go ze świetlicy, jak co tydzień. Szliśmy przez park, on kopał kasztany, jeszcze zielone.
- Babciu, a już ci lepiej? - zapytał nagle.
- Lepiej?
- No, mama mówiła, że masz ciśnienie i nie możesz stać na słońcu. To babcia Cela przyszła za ciebie. - Kopnął kolejny kasztan. - A ja chciałem, żebyście przyszły obie.
Zatrzymałam się. Kuba poszedł dwa kroki dalej i odwrócił się.
- Babciu? Znowu ci słabo?
- Nie, kochanie. Wszystko dobrze.
Odprowadziłam go pod drzwi, ale nie weszłam na górę. Wróciłam wieczorem, kiedy wiedziałam, że Iwona już jest po pracy.
Stała przy blacie w kuchni i wycierała go ściereczką. Czysty blat. Wycierała go przez całą naszą rozmowę.
- Kuba mówi, że jestem chora - powiedziałam.
Ścierka zatrzymała się na sekundę.
- Mamo...
- Mnie napisałaś, że on się wstydzi. Jemu powiedziałaś, że babcia ma ciśnienie. Która wersja jest prawdziwa, Iwona?
Długo nic nie mówiła. Z pokoju dobiegał dźwięk telewizora, Tomek oglądał mecz i niczego nie słyszał. Albo udawał.
- Moja mama nie była na żadnym moim apelu - powiedziała w końcu cicho. - Na żadnym. Ani na komunii, bo nie dostała urlopu. Mam zdjęcia, na których stoi przy mnie babcia w berecie, a mama w tym czasie zmienia pampersy jakiemuś obcemu dziadkowi w Bawarii. - Przetarła blat jeszcze raz. - Ona chciała tylko raz. Jeden raz, mamo.
- To czemu mnie nie zapytałaś?
- Bo byś się zgodziła.
Nie zrozumiałam.
- Zgodziłabyś się i przyszłabyś. I stałabyś obok z taką miną, że wszyscy by widzieli, kto tu jest prawdziwą babcią. Ty nawet nie wiesz, że to robisz. Kuba od razu by do ciebie poleciał. A ona stałaby z tymi kwiatkami jak ciocia z daleka.
Chciałam powiedzieć, że to nieprawda. Ale przypomniałam sobie ostatnią Wigilię, kiedy Kuba rozpakowywał prezent od Celiny, a ja powiedziałam: "O, takie same klocki kupiłam mu na urodziny". Wtedy wydawało mi się to zwykłą uwagą.
- A ja? - zapytałam.
Iwona odłożyła ściereczkę.
- Ty miałaś cztery razy.
Wyszłam bez herbaty. Tomek zawołał z pokoju "Mama, już idziesz?" i nawet nie wstał.
Następnego dnia zadzwonił. Powiedział, że Iwona przeprasza, że wyszło głupio i żebym nie robiła z tego afery. Potem przyszedł SMS od niej: "Przepraszam, że tak wyszło". Tak wyszło. Jakby to pogoda zrobiła.
W następny wtorek nie poszłam na świetlicę. Napisałam Tomkowi, że od teraz Kubę może odbierać babcia Cela, skoro ma czas, a ja muszę uważać na ciśnienie. Odpisał tylko: "Mamo, serio?".
Serio.
Celina odbiera go od trzech tygodni. Podobno bardzo się stara. Tomek mówi, że karzę dziecko za to, co zrobiła jego matka. Moja siostra mówi, że jeszcze za mało, że powinnam była od razu powiedzieć wszystko Kubie. Ja nie wiem, która z nich ma rację.
Kuba dzwoni do mnie prawie co wieczór.
- Babciu, kiedy znowu po mnie przyjdziesz?
- Niedługo, kochanie.
Mówię mu tak od trzech tygodni. Zdjęcie z apelu wydrukowałam w punkcie ksero przy Ozimskiej i włożyłam do albumu, obok czterech poprzednich. Sama nie wiem po co.
Może po to, żeby pamiętać, że to ja pierwsza nauczyłam się okłamywać tego chłopca tak samo jak jego matka. Że niedługo. Że wszystko dobrze.