Przy wigilijnym stole mama powiedziała, że dom przepisała już bratu: „ty sobie zawsze poradzisz, córcia”. Brat podziękował i nałożył sobie karpia. Od siedmiu lat to ja codziennie przychodzę do mamy napalić w piecu.

Pod paznokciami wciąż miałam sadzę, chociaż przed kolacją szorowałam ręce szczotką dwa razy. Łamałam się z mamą opłatkiem i chowałam palce, żeby nie zobaczyła. Zaraz by powiedziała, że fryzjerka z takimi rękami nie powinna klientek dotykać.

Ale mama nie patrzyła na moje ręce. Patrzyła na Darka, który przyjechał z Warszawy o czwartej, na gotowe, z bombonierką ze stacji benzynowej w reklamówce.

Tata zmarł siedem lat temu, w lutym. Mróz był wtedy taki, że na pogrzebie grabarze rozgrzewali ziemię ogniskiem. Wieczorem po stypie mama usiadła w kuchni w płaszczu i powiedziała, że nie ma siły nosić drewna z szopy. Biodro, kolana, ręce. Następnego dnia o wpół do siódmej rano byłam u niej z kluczem.

I tak już zostało. Z mojego bloku na Białogonie do starego domu mamy jest dziesięć minut piechotą. Wynoszę popiół, przynoszę dwa kosze drewna, rozpalam w kaflowym piecu, który tata stawiał z wujkiem jeszcze za Gierka.

Potem idę do zakładu, pierwsza klientka o dziewiątej. Wieczorem wpadam dołożyć i sprawdzić, czy mama wzięła tabletki. W niedziele też. W Wielkanoc też. Kiedy w zeszłym roku leżałam z grypą, chodził Zdzisiek, mój mąż, cztery miesiące po operacji kolana.

Kilka razy próbowałam to zmienić.

- Mamo, podłączmy gaz. Rura idzie ulicą, sąsiedzi mają.
- A kto zapłaci? Ja z mojej emerytury?
- Zrzucimy się z Darkiem.

Darek przez telefon wzdychał długo, jak zawsze.

- Lucka, teraz nie dam rady. Wynajem, alimenty na Kubę, sama wiesz, co w Warszawie się płaci za pokój. Może na wiosnę.

Wiosna przychodziła siedem razy. Gazu nie było.

Na Wszystkich Świętych brat przyjechał nie na jeden dzień, jak zwykle, tylko na cztery. Mama była dziwnie ożywiona, upiekła mu sernik w środku tygodnia. W poniedziałek poprosiła, żebym ją zawiozła do miasta, „do przychodni”, a godzinę później zadzwoniła, że jednak Darek ją zawiezie, bo ja przecież pracuję. Ucieszyłam się. Pomyślałam, że wreszcie coś za mnie zrobił.

Dwa tygodnie później, kiedy wycierałam kurze, zobaczyłam w meblościance, za kryształowym wazonem, brązową kopertę. Nie otworzyłam. W cudzych szufladach się nie grzebie, tak mnie mama wychowała.

A potem była Wigilia. Barszcz z uszkami, kapusta z grochem, karp, którego Zdzisiek sprawiał rano w mojej wannie. Mama odczekała do drugiego dania. Odłożyła widelec, wygładziła obrus i powiedziała to tak, jakby mówiła o pogodzie.

- Dzieci, żebyście wiedziały, co i jak. Dom przepisałam na Darka. Po Wszystkich Świętych, u notariusza na Sienkiewicza. Sobie zostawiłam mieszkanie do śmierci, notariusz mówił, że tak trzeba.

Spojrzała na mnie i uśmiechnęła się. Naprawdę ciepło.

- Ty sobie zawsze poradzisz, córcia. Masz mieszkanie, masz Zdzisia, Magda dobrze wyszła za mąż. A Darek co? Pięćdziesiąt trzy lata i pokój u obcych ludzi.

- Dzięki, mamo - powiedział Darek. I nałożył sobie karpia. Ogon, ten najlepszy kawałek, który od lat zostawiałam dla mamy.

Zdzisiek odłożył sztućce bardzo powoli, jakby się bał, że zabrzęczą. W telewizorze ktoś śpiewał kolędę. Słyszałam, jak w piecu osuwa się żar.

Ja jeszcze wtedy nie płakałam. Zadałam tylko jedno pytanie, bo tylko ono przyszło mi do głowy.

- A kto jutro napali?

Mama zamrugała, jakby nie zrozumiała.

- No jak to kto, dziecko? Ty. Przecież masz klucz.

Wtedy dopiero coś we mnie pękło. Nie przez dom. Przez to „przecież”.

Bo ja to „ty sobie poradzisz” słyszałam przez całe życie. Kiedy miałam dwanaście lat i Darek dostał większy pokój, bo „chłopak potrzebuje miejsca”. Kiedy poszłam do zawodówki, a on do technikum z internatem, bo na dwoje nie starczało. Kiedy rodziłam Magdę i mama nie przyjechała, bo Darek się akurat żenił. Myślałam, że to komplement. Że mama mnie podziwia. Dopiero przy tym karpiu zrozumiałam, że to była instrukcja obsługi.

Darek przyszedł do kuchni, kiedy zmywałam. Wziął ścierkę, wycierał talerze i nie patrzył na mnie.

- Lucka, ja o nic nie prosiłem. Mama sama to wymyśliła. Zadzwoniła w październiku, że już umówiła notariusza.
- Mogłeś odmówić.
- I co? Obrazić ją? Ona ma osiemdziesiąt cztery lata.
- To przyjedź i pal.
- Wiesz, że nie mogę. Mam trasy, firma mi nie da wolnego.

Odstawił talerz do szafki i powiedział ciszej:

- Jak mamy zabraknie, to się jakoś dogadamy. Zachowek ci się przecież należy, sprawdzałem.

Sprawdzał. Mój brat sprawdzał, ile mi się należy po śmierci naszej matki, zanim ja w ogóle pomyślałam, że ona kiedyś umrze.

- Jak mamy zabraknie, to ty ten dom sprzedasz - powiedziałam.

Nie zaprzeczył. Wycierał dalej ten sam talerz.

Darek wyjechał dwudziestego siódmego, o piątej rano, bo w poniedziałek miał trasę do Gdańska. Ja chodziłam dalej. Dwudziestego ósmego, dwudziestego dziewiątego, trzydziestego. Wynosiłam popiół, nosiłam drewno, mama pytała, czy zrobię jej na Nowy Rok sałatkę jarzynową. Nikt o niczym nie mówił, jakby tamtej kolacji nie było.

Trzydziestego pierwszego napaliłam po raz ostatni. Klucz położyłam w meblościance, obok brązowej koperty, którą teraz już otworzyłam. Akt darowizny, trzy strony, podpis brata zamaszysty i pewny. Potem napisałam do Darka: „Od jutra twój dom i twój piec. Klucz jest u mamy”.

Odpisał po godzinie: „Lucka, nie rób mi tego, przecież wiesz, że ja nie mogę”.

Nie odpowiedziałam.

Pierwszego stycznia o siódmej rano stałam na balkonie w szlafroku. Z naszego czwartego piętra widać dach mamy, ten stary, z blachy, i komin. Zdzisiek stanął za mną z herbatą.

- Lucka, ona tam jest sama. Na dworze minus osiem.
- Wiem.
- To co robisz?
- Patrzę.

Komin nie dymił. Telefon leżał na parapecie i milczał. Mama ma telefon przy łóżku, umie dzwonić, do Darka dzwoni co niedzielę.

Całe życie słyszałam, że ja sobie poradzę. Stałam na tym balkonie i czekałam, czy oni też sobie poradzą. Albo czy któreś z nich wreszcie do mnie zadzwoni i powie coś innego niż „przecież”.