Na grób męża jeżdżę w każdą niedzielę po mszy. Od lata co tydzień pod zniczem leży otwarta paczka czerwonych Marlboro, jednego papierosa brakuje. Mąż rzucił palenie w 1998 roku

Na grób męża jeżdżę w każdą niedzielę po mszy. Od lata co tydzień pod zniczem leży otwarta paczka czerwonych Marlboro, jednego papierosa brakuje. Mąż rzucił palenie w 1998 roku.

Uklękłam przy grobie, odsunęłam znicz i znowu tam była. Czerwona paczka Marlboro z naderwanym sreberkiem, wieczko otwarte, w środku dziewiętnaście papierosów. Policzyłam, jak zawsze. Jedenasta niedziela z rzędu.

Wyjęłam z torebki chusteczkę, owinęłam paczkę, jakby była brudna, i schowałam do bocznej kieszeni. W domu, w szufladzie pod telewizorem, leżało już dziesięć takich samych. Każda otwarta. W każdej brakowało jednego.

- Pani Danusiu, znowu? - Pani Stasia z grobu obok odstawiła konewkę i pokręciła głową. - Ja bym na policję poszła, mówię pani.
- I co im powiem? Że ktoś mi męża częstuje?

Zaśmiała się. Ja nie. Bo Jurek nie palił od października 1998 roku i wiedział o tym każdy, kto nas znał. Sama pilnowałam, żeby wiedzieli.

Agnieszka miała wtedy pół roku. Pierwszy raz złapał ją taki kaszel, że całą noc nosiliśmy ją na zmianę przy otwartym oknie, a rano doktor Wójcikowa w przychodni powiedziała krótko: w tym domu nie ma prawa być dymu. Jurek wrócił z nami do bloku, wyjął z kurtki paczkę, zgniótł ją w pięści na klatce schodowej i wrzucił do zsypu.

- Koniec, Danka. Od dziś koniec.

I był koniec. Trzydzieści lat stałam za ladą w mięsnym na Tysiącleciu i przez połowę z nich każdej klientce, która narzekała na męża, mówiłam: "A mój rzucił z dnia na dzień. Dla dziecka". Byłam z niego dumna jak z niczego innego.

Jurek umarł w marcu, w fotelu, przy dzienniku. Serce. Lekarz powiedział, że nawet nie poczuł. Paczki zaczęły się pojawiać w lipcu.

Najpierw pomyślałam, że ktoś się pomylił grobem. Potem, że to dzieciaki z osiedla robią sobie żarty. Zadzwoniłam do Marcina, starszego.

- Mamo, ja palę elektryka, i to na balkonie, żeby Ola nie widziała - roześmiał się. - Myślisz, że jeżdżę na Kule zostawiać tacie marlboro?

Agnieszka z Wrocławia była poważniejsza.

- Mamo, a może po prostu przestań tam chodzić co tydzień? To ci nie służy.

Rozłączyłam się szybciej, niż wypadało.

Zaczęłam sprawdzać. W sobotę po południu poszłam na cmentarz z grabkami - grób czysty, znicz, nic więcej. W niedzielę po mszy o dziesiątej - paczka. Czyli ktoś przychodził w niedzielę rano. Tak jak kiedyś wszyscy chodziliśmy do kościoła, w najlepszych butach.

Następnej niedzieli poszłam na siódmą. Po mszy nie skręciłam do domu, tylko prosto na Kule, i usiadłam na ławce za tujami pani Stasi, skąd widać było nasz grób. Było ciepło jak w sierpniu, chociaż to już wrzesień. Wróble kłóciły się w żywopłocie. Siedziałam z torebką na kolanach i czułam się jak stara baba, która szpieguje własnego nieboszczyka.

I wtedy, z tej głupoty, przypomniała mi się działka.

Każdą niedzielę, odkąd pamiętam, Jurek wychodził o ósmej na działkę na Ogrodach Kolejarza. "Podlać, zanim słońce". Wracał na obiad spokojny, jakby go ktoś wyprasował. Pachniał miętową gumą i dymem.

- Bogdan kopci jak parowóz, cały jestem uwędzony - mówił i szedł prosto pod prysznic.

Nigdy nie zapytałam o nic więcej. Po co? Mój mąż nie palił.

Za dwadzieścia dziewiąta alejką przyszedł starszy mężczyzna z laską, w beżowym kaszkiecie, z reklamówką z Biedronki. Szedł wolno, oszczędzał lewą nogę. Poznałam go po tym kaszkiecie, zanim zobaczyłam twarz. Bogdan. Sąsiad z działki. Był na pogrzebie, stał z tyłu i nawet nie podszedł złożyć kondolencji. Wtedy trochę mnie to ubodło.

Usiadł ciężko na brzegu płyty. Wyjął z reklamówki czerwoną paczkę, zerwał folię, sreberko. Wyciągnął jednego papierosa, zapalił. Resztę wsunął pod znicz, starannie, jak się poprawia kwiaty.

- No, Jurek - powiedział. - Pomidory w tym roku do niczego. Mówiłem, żeby nie sadzić przy porzeczce.

Wstałam. Nogi miałam jak z waty.

- Dzień dobry, Bogdan.

Zapalniczka wypadła mu z ręki i potoczyła się po żwirze. Chciał wstać, ale laska mu się rozjechała, więc tylko siedział i patrzył na mnie jak uczeń przyłapany za szkołą.

- Danuta... Ja tylko...
- Jedenaście paczek. Mam je w domu w szufladzie.

Spojrzał na papierosa w palcach.

- Myślałem, że ktoś z obsługi zabiera. Niech zabiera, mówiłem sobie, byle chwilę poleżało.

Usiadłam obok niego, bo nie umiałam już stać.

- On palił?

Bogdan długo nie odpowiadał. Dym szedł prosto do góry, bo nie było ani odrobiny wiatru.

- Jednego. W niedzielę. U mnie na ławce, za szklarnią. Ja kupowałem, on brał jednego z otwartej paczki. Nigdy nie chciał, żebym nową dla niego otwierał. Mówił, że jak sam otworzy, to już pali. A jak weźmie jednego ode mnie, to tylko rozmawiamy.
- Dwadzieścia siedem lat?
- Mniej więcej. Zaczął chyba po roku. Jak mała wyszła z tego kaszlu.

Patrzyłam na nasze nazwisko wykute na płycie i czułam, jak coś we mnie rośnie, gorące i kwaśne.

- I nikt mi nie powiedział. Ty mi nie powiedziałeś.
- Prosił mnie. - Bogdan wreszcie podniósł oczy. - Mówił: "Danka jest dumna, że rzuciłem. Wszystkim rozpowiada. Niech zostanie dumna". Ja mu mówiłem, że to głupie. A on, że to jedyna rzecz, z której jesteś z niego dumna tak na głos.

To zabolało bardziej niż te papierosy. Bo pomyślałam o wszystkich niedzielach, kiedy Jurek wracał, a ja od progu pytałam, czy zapłacił za prąd na działce, czy kupił chleb, czemu buty w błocie. Trzydzieści lat liczyłam w sklepie każde deko, a w domu każdą złotówkę i każdą minutę. On był nastawniczym na kolei, cichym człowiekiem od zwrotnic. Jedna rzecz w jego tygodniu nie była przeze mnie policzona. Ten jeden papieros.

- A ty czemu dopiero w lipcu? - zapytałam, bo nie wiedziałam, co innego powiedzieć.

Bogdan potarł kolano.

- Na wiosnę nie chodziłem na działkę. Nie umiałem. W czerwcu poszedłem, usiadłem na tej ławce, zapaliłem. I nie było do kogo gadać. Moja Halinka nie żyje osiem lat, dzieci w Anglii. Został mi Jurek i ta ławka. To przyszedłem tutaj.

Siedzieliśmy chwilę w milczeniu. Pani Stasia, ta od policji, akurat szła alejką z konewką, zobaczyła nas, zawahała się i skręciła w inną stronę. Pierwszy raz w życiu okazała się taktowna.

Sięgnęłam pod znicz i wyjęłam paczkę. Bogdan spiął się, jakbym miała mu ją rzucić pod nogi. A ja wyciągnęłam jednego papierosa. Nigdy w życiu nie paliłam. Nawet w liceum, kiedy wszystkie dziewczyny chodziły za salę gimnastyczną.

- Daj ognia.
- Danusia...
- Daj ognia, mówię.

Zakrztusiłam się tak, że łzy mi poleciały. Bogdan najpierw patrzył przerażony, potem zaczął się śmiać, aż musiał się przytrzymać laski. I ja też się śmiałam, ze łzami, z dymem w gardle, przy grobie męża, który okłamywał mnie co tydzień przez dwadzieścia siedem lat i którego nigdy, ani razu, nie złapałam na kłamstwie.

Dziesięć paczek z szuflady oddałam Bogdanowi w następną niedzielę. Wziął, chociaż lekarz mu zabronił. Obiecał, że będzie palił po jednym, tylko w niedzielę. Uwierzyłam mu. Mam w tym wprawę.

Teraz chodzę na siódmą. On już siedzi na brzegu płyty, w tym swoim kaszkiecie. Jednego papierosa odkłada na brzeg znicza i pozwala mu się dopalić do końca. Paczkę zabiera ze sobą, bo tak się umówiliśmy - pani Stasia dalej grozi policją.

Agnieszka dzwoniła w zeszłym tygodniu.

- I co z tymi papierosami, mamo? Ktoś się przyznał?
- Skończyło się - powiedziałam. - Ktoś się pomylił grobem.

Nie powiedziałam jej prawdy. Niech zostanie dumna.